Al-Ikhlas, súra 112, er fjögur stutt vers, fimmtán orð á arabísku. Flest börn múslima læra hana á eftir Al-Fatiha, og hún er lesin í ótal bænum á hverjum degi. Samt sagði spámaðurinn ﷺ um hana nokkuð sem kom félögum hans á óvart.
Fjögur vers
Hver hann er, og hvað hann er ekki.
قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ
Segðu: „Hann er Guð, einn,
Al-Ikhlāṣ 112:1
ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ
Guð, sá sem allir leita til,
Al-Ikhlāṣ 112:2
لَمۡ يَلِدۡ وَلَمۡ يُولَدۡ
hann hvorki getur af sér né er getinn,
Al-Ikhlāṣ 112:3
وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدُۢ
og enginn er honum jafn.“
Al-Ikhlāṣ 112:4
Jafnast á við þriðjung
„Hún jafnast á við þriðjung Kóransins.“
Maður heyrði annan mann fara með Qul huwa llāhu aḥad aftur og aftur. Um morguninn sagði hann spámanninum ﷺ frá því, eins og honum þætti það lítið. Spámaðurinn ﷺ svaraði:
وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهَا لَتَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ
„Við hann sem sál mín er í hendi á: hún jafnast sannarlega á við þriðjung Kóransins.“
Í annarri frásögn (Sahih al-Bukhari 5015) spurði hann félaga sína hvort einhver þeirra gæti farið með þriðjung Kóransins á einni nóttu. Þeim þótti það mikið, og hann svaraði: Guð, hinn eini, sá sem allir leita til, er þriðjungur Kóransins.
Hvers vegna þriðjungur? Algeng skýring fræðimanna er að efni Kóransins skiptist í þrennt: hver Guð er, frásagnir af spámönnum og þjóðum, og boð og bönn. Al-Ikhlas fjallar öll um það fyrsta, og hún segir það allt. Fræðimenn taka líka fram að þetta snýst um gildi hennar, ekki um að hún komi í stað þess að lesa allan Kóraninn.
Einn, í upphafi og lokin
Súran hefst á orðinu „einn“ og endar á því.
Fyrsta versið endar á aḥad, einn. Síðasta versið endar líka á aḥad: og enginn (aḥad) er honum jafn. Sama orðið rammar súruna inn. Í fyrra sinnið lýsir það Guði: hann er einn. Í það síðara neitar það öllum öðrum: enginn er eins og hann.
Og orðið í öðru versinu, aṣ-Ṣamad, kemur hvergi annars staðar fyrir í öllum Kóraninum. Það lýsir þeim sem allir leita til og þarfnast, en þarfnast sjálfur einskis. Eitt orð, notað einu sinni, í súrunni sem öll fjallar um hver Guð er.
Það sem hann er ekki
Þrjár neitanir: hann getur ekki af sér, er ekki getinn, á sér engan jafningja.
Fyrri helmingur súrunnar segir hver Guð er; seinni helmingurinn segir hvað hann er ekki. Hann á hvorki foreldri né afkvæmi, og ekkert í sköpuninni er sambærilegt við hann. Nafn súrunnar, al-Ikhlāṣ, þýðir „hreinsun“ eða „einlægni“: að hreinsa trúna á Guð af öllu sem ekki á við hann.
„Segðu honum að Guð elski hann“
Maður sem las hana í hverri bæn, af ást.
Spámaðurinn ﷺ sendi eitt sinn flokk manna af stað undir stjórn manns sem leiddi þá í bæn, og hann lauk alltaf lestri sínum á Al-Ikhlas. Þegar þeir sneru aftur sögðu þeir spámanninum ﷺ frá þessu, og hann sagði: Spyrjið hann hvers vegna hann gerir það.
سَلُوهُ لأَىِّ شَىْءٍ يَصْنَعُ ذَلِكَ. فَسَأَلُوهُ فَقَالَ لأَنَّهَا صِفَةُ الرَّحْمَنِ، وَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَقْرَأَ بِهَا. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَخْبِرُوهُ أَنَّ اللَّهَ يُحِبُّهُ
„Hann sagði: Vegna þess að hún er lýsing á hinum miskunnsama, og mér þykir vænt um að fara með hana. Þá sagði spámaðurinn ﷺ: Segið honum að Guð elski hann.“
Á hverju kvöldi
Á hverju kvöldi, þegar spámaðurinn ﷺ lagðist til hvílu, fór hann með Al-Ikhlas og tvær síðustu súrur Kóransins, Al-Falaq og An-Nas, blés í lófa sér og strauk þeim yfir líkamann, þrisvar sinnum (Sahih al-Bukhari 5017). Þrjár síðustu súrur bókarinnar: sú fyrsta segir hver Guð er, hinar tvær leita athvarfs hjá honum.