Ayat al-Kursi, 255. vers Al-Baqara, er líklega það vers sem flestir múslimar kunna utanbókar á eftir Al-Fatiha. Það er lesið eftir bænir, fyrir svefninn og þegar fólk leitar verndar. Það er langt vers, níu setningar, en þær eru ekki settar saman af handahófi. Versið er byggt eins og hringur.
Mesta versið
Spámaðurinn ﷺ spurði: hvaða vers er mest?
Ubayy ibn Kaʿb, einn þeirra sem best kunnu Kóraninn, sagði frá því að spámaðurinn ﷺ hefði spurt hann hvaða vers í bók Guðs væri mest. Ubayy svaraði fyrst: Guð og sendiboði hans vita best. Spámaðurinn ﷺ spurði aftur:
قُلْتُ اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ قَالَ فَضَرَبَ فِي صَدْرِي وَقَالَ وَاللَّهِ لِيَهْنِكَ الْعِلْمُ أَبَا الْمُنْذِرِ
„Ég sagði: Guð, enginn guð er til nema hann, hinn lifandi, sá sem heldur öllu uppi. Þá sló hann á brjóst mér og sagði: Megi þekkingin verða þér til gleði, Abu l-Mundhir!“
Níu setningar, einn hringur
Fyrsta setningin svarar þeirri síðustu. Sú önnur þeirri næstsíðustu.
Í Kóraninum eru stopp-merki, smá tákn yfir línunni sem sýna hvar má staldra við í lestri. Þau skipta Ayat al-Kursi í níu setningar. Ef þær eru lagðar hver undir aðra kemur mynstur í ljós: fyrsta og níunda setningin fjalla um það sama, önnur og áttunda, þriðja og sjöunda, fjórða og sjötta. Fimmta setningin stendur ein í miðjunni.
- Aٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُGuð – enginn guð er til nema hann, hinn lifandi, sá sem heldur öllu uppi.
- Bلَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞHvorki mók né svefn sækir á hann.
- Cلَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِHonum tilheyrir allt sem er á himnum og allt sem er á jörðu.
- Dمَن ذَا ٱلَّذِي يَشۡفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦHver getur borið fram meðalgöngu hjá honum nema með leyfi hans?
- Eيَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡHann veit hvað er fyrir framan þá og hvað er að baki þeim,
- D′وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيۡءٖ مِّنۡ عِلۡمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَog þeir ná ekki utan um neitt af þekkingu hans nema það sem hann vill.
- C′وَسِعَ كُرۡسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَKursí hans nær yfir himnana og jörðina,
- B′وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفۡظُهُمَاog að varðveita þau þreytir hann ekki.
- A′وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُOg hann er hinn hái, hinn mikli.
- A · A′ Nöfn hans
- B · B′ Hann þreytist aldrei
- C · C′ Himnar og jörð
- D · D′ Nema með vilja hans
- E Þekking hans
Þetta form, þar sem texti speglast um miðju, kallast hringbygging. Það þekkist í fornum textum víða, og fræðimenn sem rannsaka byggingu Kóransins, til dæmis Raymond Farrin, hafa sýnt hvernig það gengur aftur í honum. En hér þarf enga kenningu til að sjá það. Það nægir að lesa setningarnar saman, tvær og tvær.
A · Hver hann er
Versið hefst og endar á nöfnum hans.
A 1
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُ
Guð – enginn guð er til nema hann, hinn lifandi, sá sem heldur öllu uppi.
A′ 9
وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ
Og hann er hinn hái, hinn mikli.
Tvö nöfn í upphafi, tvö í lokin. Al-Ḥayy al-Qayyūm: hinn lifandi, sá sem heldur öllu uppi. Al-ʿAliyy al-ʿAẓīm: hinn hái, hinn mikli. Allt sem kemur á milli er rammað inn af því hver hann er.
B · Hann þreytist aldrei
Hann sefur ekki, og það þreytir hann ekki að halda öllu við.
B 2
لَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞ
Hvorki mók né svefn sækir á hann.
B′ 8
وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفۡظُهُمَا
og að varðveita þau þreytir hann ekki.
Báðar setningarnar neita því sama: veikleika. Mók og svefn í annarri, þreyta í áttundu. Það sem hver einasta lifandi vera þarfnast á hann ekki við.
C · Himnar og jörð
Fyrst er sagt hverjum þeir tilheyra. Svo hvað nær yfir þá.
C 3
لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ
Honum tilheyrir allt sem er á himnum og allt sem er á jörðu.
C′ 7
وَسِعَ كُرۡسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ
Kursí hans nær yfir himnana og jörðina,
Einu tvö skiptin í versinu sem himnar og jörð eru nefnd, eitt hvoru megin miðjunnar. Í þriðju setningunni er það eign, í þeirri sjöundu umfang: Kursí hans, sem versið dregur nafn sitt af, nær yfir hvort tveggja.
D · Tvær undantekningar
Tvisvar segir versið „nema“.
D 4
مَن ذَا ٱلَّذِي يَشۡفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦ
Hver getur borið fram meðalgöngu hjá honum nema með leyfi hans?
D′ 6
وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيۡءٖ مِّنۡ عِلۡمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَ
og þeir ná ekki utan um neitt af þekkingu hans nema það sem hann vill.
Báðar setningar fylgja sama mynstri á arabísku: neitun, og svo illā, „nema“. Enginn ber fram meðalgöngu nema með leyfi hans; enginn veit neitt af þekkingu hans nema það sem hann vill. Þetta eru einu tvö illā í versinu fyrir utan trúarjátninguna í upphafi, og þau standa beggja vegna miðjunnar.
E · Miðjan
Í miðju mesta versins stendur ekki vald hans. Heldur þekking hans á okkur.
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُۚ لَا تَأۡخُذُهُۥ سِنَةٞ وَلَا نَوۡمٞۚ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ مَن ذَا ٱلَّذِي يَشۡفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦۚ يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيۡءٖ مِّنۡ عِلۡمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَۚ وَسِعَ كُرۡسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفۡظُهُمَاۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡعَظِيمُ
Guð – enginn guð er til nema hann, hinn lifandi, sá sem heldur öllu uppi. Hvorki mók né svefn sækir á hann. Honum tilheyrir allt sem er á himnum og allt sem er á jörðu. Hver getur borið fram meðalgöngu hjá honum nema með leyfi hans? Hann veit hvað er fyrir framan þá og hvað er að baki þeim, og þeir ná ekki utan um neitt af þekkingu hans nema það sem hann vill. Kursí hans nær yfir himnana og jörðina, og að varðveita þau þreytir hann ekki. Og hann er hinn hái, hinn mikli.
Hann veit hvað er fyrir framan þá og hvað er að baki þeim. Það sem framundan er og það sem liðið er. Allt versið snýst um þessa setningu: nöfnin, svefninn, himnarnir og undantekningarnar raða sér í kringum það að hann þekkir okkur að fullu, en við þekkjum aðeins það af honum sem hann gefur.
Fyrir svefninn
Á kvöldin lesum við versið um þann sem aldrei sefur.
Abu Hurayra gætti eitt sinn zakat-matar í Ramadan og stóð þjóf að verki þrjár nætur í röð. Þriðju nóttina bauðst þjófurinn til að kenna honum orð sem kæmu honum að gagni:
إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَاقْرَأْ آيَةَ الْكُرْسِيِّ اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ حَتَّى تَخْتِمَ الآيَةَ، فَإِنَّكَ لَنْ يَزَالَ عَلَيْكَ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ وَلاَ يَقْرَبَنَّكَ شَيْطَانٌ حَتَّى تُصْبِحَ
„Þegar þú leggst til hvílu, lestu þá Ayat al-Kursi frá upphafi til enda. Þá mun vörður frá Guði vera yfir þér og enginn djöfull koma nálægt þér fyrr en morgnar.“
Þegar Abu Hurayra sagði spámanninum ﷺ frá þessu svaraði hann: Hann sagði þér satt, þótt hann sé lygari. Þetta var djöfull.
Orðið fyrir vörð í frásögninni er ḥāfiẓ. Það er af sömu rót, ح ف ظ, og ḥifẓuhumā í áttundu setningunni: að varðveita himnana og jörðina þreytir hann ekki. Sá sem heldur öllum heiminum við án þess að þreytast vakir líka yfir þeim sem sefur.